همه‌ی روش‌های درمان بیش فعالی

اگر کودکتان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) است، نگران نباشید. روش‌های درمان بیش فعالی کم نیستند! از این روش‌ها آگاهی پیدا کنید و اطلاعات خود را درمورد بیش فعالی بالا ببرید. در این مطلب به بهترین راه های درمان بیش فعالی در کودکان و البته علمی‌ترینِ آن‌ها اشاره می‌کنیم.

در طی روند درمان بیش فعالی صبوری کنید و سعی کنید با وجود داشتن یک کودک بیش فعال، زنده بمانید!

اول بدانید بیش فعالی چیست؟

بیش فعالی یک اختلال رشدی است که کودکان، نوجوانان و بزرگسالان را درگیر می‌کند و الگوی آن شامل افزایش فعالیت و کاهش توجه پایدار می باشد. اختلال بیش فعالی و نقص توجه در پسرها حدود 2 تا 9 برابر نسبت به دخترها شایع تر است.

بیش فعالی حدود 5 تا 8 درصد کودکان سنین مدرسه را درگیر می کند که آمار کمی نیست. در داشتن یک کودک بیش فعال، شما تنها نیستید!

اگر کودک شما مبتلا به ADHD است، احتمالا خیلی با رفتارهایش شما والدین و مراقبانش را اذیت کرده‌است. اگر به تازگی با اصطلاح بیش فعالی( ADHD ) آشنا شده اید و می خواهید بدانید آیا اصلا بیش فعالی کودکان درمان دارد یا نه؟ و یا اینکه چگونه می توانید این شرایط را مدیریت کرده و به حل مشکل خود و فرزندتان کمک کنید، درادامه با ما همراه باشید.

از کجا بدانیم کودکمان دچار بیش فعالی است؟

کودکان بیش فعال اکثرا درسنین قبل مدرسه تا مدرسه تشخیص داده می شوند.

زمانی که کودک وارد محیط جدیدی مثل مهدکودک و مدرسه با قوانین و ملزوماتی که دارد می شود، مشکلات آنها و تفاوت هایشان با سایر کودکان بیشتر مشخص می شود. مشکلاتی مثل اختلال در خواب شبانه، دستورپذیری، ارتباطات اجتماعی، اعتماد به نفس پایین، ریسک های خطرناک و… در مدرسه بروز می کند.

علت اصلی و دقیق بیش فعالی تا به امروز مشخص نشده اما عنوان می شود عمدتاً دلایل ژنتیکی دارد.

درمان بیش فعالی کودکان چیست؟

بیش فعالی دو روش درمان اصلی دارد که شامل:

  1. دارودرمانی
  2. درمان رفتاری (روانشناسی و مشاوره، کاردرمانی، گفتاردرمانی، بازی درمانی) است.
راه های درمان بیش فعالی کودکان

آیا بیش فعالی درمان قطعی دارد؟

در مسیر درمان، پزشکی و توانبخشی، هرگاه حرفی از «قطعیت»، «درمان قطعی»، «درمان تضمینی» و «درمان صد درصدی» شنیدید، خوب هوشیار شوید تا شاید ردی از کلاه‌برداری یا بازارگرمی‌های اضافه را بیابید!

البته که امروزه علائم ADHD تا حد زیادی با دارو و توانبخشی و مشاوره کنترل و محدود می شود، اما ما حرفی از درمان قطعی نمی‌زنیم. ما در کلنیک نهال من سال‌ها پذیرای این کودکان بوده‌ایم و در درمان بیش فعالی، کنترل رفتار آن‌ها و داشتن کارکردهای موثر و با توجه به سن در آن‌ها فعال بوده‌ایم.

همچنین در مسیر درمان بیش فعالی بچه ها، آموزش هایی به والدین این کودکان داده می شود تا راحت تر بتوانند از فرزند خود مراقبت کنند و با چالش های کمتری مواجه شوند. کودک بیش فعال باید تحت نظر متخصص اطفال و یا روانپزشک باشد، تا دارو های مناسب برایش تجویز کنند.

با این حال تا به امروز درمان و یا دارویی به عنوان درمان قطعی بیش فعالی کشف نشده است، اما با توجه به روند پیشرفت علم در این زمینه امیدواریی های بسیاری برای کشف این درمان در آینده وجود دارد.

5 دارو موثر در درمان کودک بیش فعال کدامند؟

در بسیاری مواقع اولین خط درمان ADHD در کودکان، دارودرمانی است. داروهای بیش فعالی با این هدف تجویز می شوند که کودک کمتر رفتارهای بیش تحرکی از خود نشان دهد و بهتر روی مسائل تمرکز کند.

درواقع با مصرف این داروها کودک احساس آرامش می کند و فرصتی مهیا می شود تا به او مهارت های جدید آموزش دهیم. پس باید حتما در کنار مصرف دارو سایر درمان ها مثل کاردرمانی، بازی درمانی، رفتاردرمانی و گفتاردرمانی انجام شود. داروهای نام آشنای بیش فعالی موارد زیر هستند:

داروهای نام آشنای ADHD

  • متیل فنیدات (ریتالین): رایج ترین داروی بیش فعالی که برای کودکان بالای 5 سال با دوز های متفاوت تجویز می شود. این دارو مناطقی از مغز که مربوط به توجه و کنترل رفتار می باشد را تحریک می کند. از کاهش اشتها، مشکلات گوارشی، افزایش فشار خون به عوارض جانبی احتمالی این دارو یاد می شود.

اگر برای خود یا کودکتان ریتالین مصرف می‌کنید یا می‌خواهید مصرف کنید، مطلب زیر را حتماً بخوانید:

  • لیسدگزامتافین: این دارو هم مانند ریتالین جزء داروهای تحریکی( تحریک کننده مغز) هست. اگر مصرف حداقل 6 هفته ریتالین به کنترل کودک کمکی نکرده باشد، از این دارو استفاده می شود. البته در بزرگسالان ممکن است درمان را با این دارو شروع کنند. از پرخاشگری، سردرد، سرگیجه و مشکلات گوارشی به عنوان شایع ترین عوارض های جانبی این دارو یاد می شود.

  • دگزامفتامین: به لحاظ مکانیسم عملکرد روی مغز و عوارض بسیار مشابه دو داروی قبلی می باشد.

  • اتوموکستین: این دارو جزء داروهای غیرمحرک مغز برای درمان بیش فعالی می باشد. تحریک پذیری، سردرد، سرگیجه، مشکلات خواب و تهوع و استفراغ، عوارض جانبی احتمالی این دارو هست. البته بعضا احساس افسردگی و افکار خودکشی هم به عنوان عوارض جانبی اتوموکستین گزارش شده است که باید در صورت مشاهده علائم سریعا به پزشک مربوطه گزارش داد.

  • گوانفاسین: این دارو در بهبود توجه در مغز موثر است. اگر امکان استفاده از ریتالین یا لیسدگزامفتامین وجود نداشته باشد، این دارو تجویز می شود. خستگی، درد شکم ودهان خشک عوارض جانبی احتمالی این دارو هستند.

والدین توجه کنند که کودک بیش فعال باید حتما به صورت منظم توسط پزشک ویزیت شود. چون دستور مصرف داروها معمولا باید با گذر زمان و با توجه به وضعیت کودک تغییر کند. همچنین اگر به دنبال مصرف داروها عوارض جانبی پدید آید، باید حتما پزشک را مطلع کرد.

آیا کاردرمانی به درمان بیش فعالی کودکان کمک می کند؟

از آنجایی که کودکان بیش فعال تحرکات اضافه دارند و همچنین نمی‌توانند به خوبی روی مسائل تمرکز کنند، در بسیاری از فعالیت های روزمره زندگی مثل خواب، تحصیل، ارتباطات اجتماعی و… مشکل دارند. پس خدمات کاردرمانی در به استقلال رساندن حداکثری این کودکان در زمینه های مختلف کمک شایانی می کند.

کاردرمانگران یک مهارت ضروری را طی چند جلسه به کودک آموزش می دهد و پس از آن روی تعمیم دادن این مهارت تازه کسب شده به سایر محیط ها مثل خانه، مدرسه و … کار می کنند. کاردرمانی به کودک بیش فعال راهبرد اصلی حل مسئله را یاد می دهد، تا برای مشکلات حوزه های مختلف راه حل کشف کند. کاردرمانی برای کودکان مبتلا به ADHD در حوزه‌های زیر انجام می‌شود:

  • شناختی
  • حسی
  • حرکتی
  • و بازی (به عنوان اصلی ترین فعالیت کودک)

درمان شناختی

در حوزه شناخت توجه، حافظه، برنامه ریزی و کنترل هیجانات مدنظر کاردرمانگر می باشد.

درمان حسی

در حوزه حسی کاردرمانگر به پردازش صحیح حواس مختلف و تنظیم دقیق ورودی حواس می پردازد.

درمان حرکتی

در حوزه حرکت، توجه درمانگر روی تعادل، هماهنگی و حرکات ظریف انگشتان می باشد. همچنین برای نحوه صحیح مدادگرفتن و نوشتن و هماهنگی چشم و دست مداخلاتی صورت می گیرد.

بازی درمانی

بازی با هدف ارتقا مهارت های اجتماعی و عزت نفس انجام می شود.

گروهدرمانی چگونه به درمان کودک بیش فعال و خانواده اش کمک می کند؟

گروه‌درمانی با هدف اصلاح مهارت های اجتماعی و افزایش عزت نفس و احساس موفقیت کودک، برای ADHD ها انجام می شود.در گروه درمانی این حس به والدین القا می شود که شما تنها خانواده ای نیستید که کودک بیش فعال دارید و صحبت کردن با سایر والدین کودکان بیش فعال باعث قوت قلب خانواده می شود. همچنین موارد آموزنده بسیاری در رابطه با موضوعات مختلف از جمله نحوه کنترل کردن کودک و رفتارهای مختلف کودکان بین والدین رد و بدل می شود.

آیا باید در رژیم غذایی کودکان بیش فعال محدودیت خاصی اعمال کرد؟

در درمان بیش باید رژیم غذایی فاقد رنگ دهنده و طعم دهنده را رعایت کرد. همچنین مواد شیمیایی خاص مانند سانسیلات موجود در زردآلو، انواع توت ها، گوجه فرنگی و … را باید در رژیم غذایی محدود کرد.

درمان لجبازی‌های کودک بیش فعال چگونه است؟

به عقیده بسیاری از پژوهشگران موثرترین درمان بیش فعالی یا ADHD ترکیب دارودرمانی و رفتاردرمانی می باشد.

در رفتاردرمانی بیش فعالی یکی از تکنیک هایی که استفاده می شود، تکنیک” اقتصاد ژتونی” می باشد. در این تکنیک باید رفتار هدف مطلوب و همچنین پاداش انجام رفتار را مشخص کرد. پس از آن ما باید بلافاصله در مقابل انجام رفتار هدف، پاداش( ژتون ) را ارائه دهیم. پاداشی که به کودک می دهیم می تواند هرچیزی با توجه به اولویت ها و علایق کودک شما باشد.

یکی دیگر از تکنیک ها، تکنیک”قرارداد وابستگی” می باشد که بین معلم و کودک بیش فعال اجرا می شود. در این تکنیک رفتار مطلوب و مدنظر معلم و پاداشی که به دنبال انجام آن به کودک می رسد، به صورت شفاهی مورد توافق معلم و کودک قرار می گیرد. مثلا در ازای انجام تکالیف، پاداش رفتن به پارک یا بازی با گوشی و… انجام می شود و در صورت عدم اجرا حذف پاداش صورت می گیرد.  پاداش ها تا حد امکان تکراری نباشند و تاخیری در پاداش دادن، رخ ندهد.

اگر کودک بیش فعال درمان نشود، در آینده با چه مشکلاتی مواجه می شود؟

چنانچه کودکان بیش فعال در سنین پایین درمان نشوند، در نوجوانی و جوانی ممکن است رفتارهای ضد اجتماعی خطرناک و نیز حالات افسردگی برایشان به وجود آید. بیش فعالی بزرگسالان عموما بر اساس گزارشاتی که خود فرد از رفتارهایش می دهد، تشخیص داده می شود. در ADHD بزرگسالان علائم پرتحرکی و بیش فعالی غالبا کاهش می یابد اما علائم نقص توجه و تمرکز همچنان باقی می ماند.

از جمله اختلالاتی که بیش فعالی بزرگسالان به وجود می آورد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • مشکل در توجه و تمرکز روی جزئیات مسائل
  • دشواری در به اتمام رساندن فعالیت ها
  • حالات بی قراری و پریشانی
  • فراموش کردن مسائل مختلف به صورت مکرر
  • پریدن وسط صحبت دیگران و زیاد حرف زدن
  • رانندگی خطرناک و فعالیت های پرریسک
  • اختلالات شخصیتی، مشکلات تفکر و درک
  • اختلال وسواسی جبری( هم در رفتار و هم در افکار وسواس رخ می دهد.)

بنابراین از آنجایی که بیش فعالی علاوه بر خود کودک، خانواده را نیز درگیر می کند و آینده کودک را نیز به خطر می اندازد، درمان به موقع و کامل آن از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. برای این کار باید حتما از دارو درمانی و سایر درمان های ذکر شده مثل کاردرمانی، گفتاردرمانی، مشاوره، رفتاردرمانی و… با هم و همزمان استفاده کنید تا بهترین تاثیر و نتیجه را بگیرید.

در قسمت نظرات از چالش‌های خود با کودکتان برایمان بگویید.
چه درمان هایی برای بیش فعالی انجام دادید؟ هریک چگونه به شما کمک کرده‌اند؟

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    enemad-logo